Bezuinigingen in de zorg in relatie tot brede welvaart.

Het kabinet heeft aangekondigd om substantieel te bezuinigen op de zorg, onder meer via verhoging van het eigen risico, aanscherping van het zorgpakket en structurele besparingen in langdurige zorg en opleidingen. Deze beleidskeuzes hebben directe en indirecte gevolgen voor onze organisatie, onze medewerkers en onze cliënten.

De Ondernemingsraad beoordeelt deze ontwikkelingen vanuit het perspectief van brede welvaart: de samenhang tussen gezondheid, werkdruk, toegankelijkheid van zorg, gelijkheid en toekomstbestendigheid.

Dit advies helpt Ondernemingsraden om beleidsvoornemens – zoals bezuinigingen op de zorg– systematisch te beoordelen vanuit het aspect brede welvaart.
Het is bedoeld voor de strategische advisering, vroegtijdige participatie en positionering van de OR als gesprekspartner.

De bestuurder van een GGZ-instelling heeft de Ondernemingsraad aangekondigd dat de kabinetsvoornemens zullen leiden tot extra bezuinigingen boven de al geplande bezuinigingen.


De Ondernemingsraad reageert als volgt.

Aan: Bestuurder

Van: Ondernemingsraad
Betreft: Beleidsafweging zorgbezuinigingen en brede welvaart.
 
Aanleiding

Het kabinet heeft aangekondigd om structureel te bezuinigen op de zorg. Deze maatregelen raken niet alleen de financiële kaders, maar hebben ook gevolgen voor de kwaliteit, toegankelijkheid en duurzaamheid van zorg aan cliënten en arbeid.

De Ondernemingsraad acht het van belang deze ontwikkelingen te bezien vanuit het perspectief van brede welvaart: een samenhangende afweging van financiële houdbaarheid, gezondheid, werkdruk, gelijkheid en toekomstbestendigheid. Dit perspectief sluit aan bij de maatschappelijke opdracht van onze organisatie én bij goed bestuur.

Brede welvaart als afwegingskader

Brede welvaart vraagt dat besluiten niet uitsluitend worden beoordeeld op korte-termijnbesparingen, maar ook op effecten:

  • op gezondheid en welzijn van cliënten;
  • op werkdruk, vakmanschap en duurzame inzetbaarheid van medewerkers;
  • op toegankelijkheid en gelijkheid van zorg;
  • op continuïteit en kwaliteit van de organisatie op langere termijn.

De OR beschouwt brede welvaart niet als extra beleidslaag, maar als een noodzakelijke verbreding van het afwegingskader bij strategische keuzes.

Verwachte effecten van zorgbezuinigingen

1. Cliënten en patiënten

De OR signaleert dat bezuinigingen kunnen leiden tot:

  • zorgmijding als gevolg van hogere eigen betalingen;
  • toename van gezondheidsverschillen;
  • latere en zwaardere zorgvragen.

Dit raakt direct aan de kernwaarde van toegankelijke en passende zorg.

2. Medewerkers

Voor medewerkers ziet de OR risico's op:

  • verdere verhoging van de werkdruk;
  • afnemende scholings- en ontwikkelmogelijkheden;
  • grotere uitstroom en verminderde aantrekkelijkheid van werken in de zorg.

Dit ondermijnt duurzame inzetbaarheid en daarmee de kwaliteit en continuïteit van zorg.

3. Organisatie en lange termijn

De OR constateert dat:

  • korte termijn-besparingen kunnen leiden tot hogere kosten op langere termijn;
  • preventie en passende zorg onder druk kunnen komen te staan;
  • reputatie, werkgeverschap en organisatiekracht geraakt kunnen worden.

Nuancering: wat verdraagt zich wél met brede welvaart

De OR erkent dat:

- het streven naar passende zorg kan bijdragen aan kwaliteit en betaalbaarheid;

- financiële houdbaarheid een legitiem bestuursdoel is.

Voorwaarde is dat deze keuzes:

  • zorgvuldig worden onderbouwd;
  • niet uitsluitend als bezuinigingsinstrument worden ingezet;
  • tot stand komen mét betrokkenheid van professionals en medezeggenschap.

Advies van de Ondernemingsraad

De Ondernemingsraad adviseert u om:

  1. Brede welvaart expliciet als afwegingskader te hanteren bij beleidskeuzes die voortkomen uit zorgbezuinigingen.
  2. Gevolgen voor werkdruk, gezondheid en toegankelijkheid inzichtelijk te maken voordat besluiten worden genomen.
  3. Preventie, opleiding en duurzame inzetbaarheid expliciet te beschermen bij financiële afwegingen.
  4. De OR vroegtijdig te betrekken bij strategische keuzes die voortvloeien uit landelijke bezuinigingen.
  5. In externe verantwoording (financiers, toezichthouders) expliciet aandacht te besteden aan langetermijneffecten.

Slot

De Ondernemingsraad is van mening dat een eenzijdige focus op financiële beheersing het risico in zich draagt dat kosten worden verschoven naar medewerkers, cliënten en de toekomst. Door brede welvaart structureel te betrekken bij besluitvorming, kan de organisatie bijdragen aan duurzame zorg en verantwoord werkgeverschap.

De OR gaat hierover graag met u in gesprek.

Namens de Ondernemingsraad,

Bijlage 1 – OR-checklist brede welvaart bij zorgbezuinigingen

A. Gezondheid & toegankelijkheid

  • Leiden maatregelen tot zorgmijding?
  • Worden bepaalde cliëntgroepen onevenredig geraakt?
  • Wat zijn de langetermijneffecten op gezondheid?

B. Werkdruk & duurzame inzetbaarheid

  • Wat betekent dit voor werkdruk per functiegroep?
  • Is er impact op verzuim, uitstroom of roosterdruk?
  • Blijft scholing en ontwikkeling op peil?

C. Kwaliteit & continuïteit

  • Heeft de maatregel gevolgen voor kwaliteit van zorg?
  • Vergroot dit de kans op incidenten of fouten?
  • Wordt preventie geraakt?

D. Gelijkheid & rechtvaardigheid

  • Wie draagt de lasten van de bezuiniging?
  • Zijn de gevolgen evenredig verdeeld?
  • Worden verschillen vergroot of verkleind?

E. Tijdshorizon

  • Wat levert dit nu op?
  • Welke kosten ontstaan later (financieel én menselijk)?
  • Is dit een structurele oplossing of uitstel van problemen?

Bijlage 2 – Vragen die de OR aan de bestuurder kan stellen

  1. Welke brede-welvaartseffecten zijn meegewogen bij deze keuzes?
  2. Hoe zijn professionals en medezeggenschap betrokken?
  3. Welke maatregelen beschermen werkdruk en vakmanschap?
  4. Welke risico's accepteert de organisatie expliciet?
  5. Hoe monitoren we effecten op middellange termijn?