Checklists

Menheere OR-Consultancy.

Checklist adviesaanvraag ondernemingsraad

1. Startpunt: participatie vanaf het begin

☐ Is de OR betrokken vóór probleemdefinitie en oplossingsrichting?
☐ Is expliciet benoemd waarover de OR invloed heeft en waar niet?
☐ Is afgesproken hoe participatie wordt georganiseerd (sessies, werkgroep, klankbord)?
☐ Is er voldoende tijd ingeruimd voor dialoog en reflectie?

Toetsvraag:

Wordt de OR gevraagd mee te denken, of alleen om te reageren?

2. Gezamenlijke probleemverkenning

☐ Is het probleem of de opgave nog niet dichtgetimmerd?
☐ Zijn aannames, dilemma's en onzekerheden gedeeld?
☐ Is ruimte geboden voor het perspectief van medewerkers?
☐ Is expliciet gevraagd: "Herkent de OR deze opgave?"

Participatief signaal:
De OR mag het probleem herdefiniëren.

3. Doelen en succescriteria (gezamenlijk)

☐ Zijn de doelstellingen samen besproken en aangescherpt?
☐ Is onderscheid gemaakt tussen:

  • ☐ Organisatiedoelen
  • ☐ Medewerkersbelangen
  • ☐ Maatschappelijke/klantdoelen

☐ Zijn succescriteria gezamenlijk vastgesteld?
☐ Is expliciet benoemd wat "een goed besluit" betekent?

4. Alternatieven co-creëren

☐ Heeft de OR actief bijgedragen aan het ontwikkelen van alternatieven?
☐ Zijn meerdere scenario's samen uitgewerkt?
☐ Is zichtbaar gemaakt hoe OR-inbreng alternatieven heeft beïnvloed?
☐ Is er ruimte voor creatieve of niet-traditionele oplossingen?

Toetsvraag:

Zijn alternatieven samen gemaakt, of alleen voorgelegd?

5. Effecten voor medewerkers (vanuit de praktijk)

☐ Zijn gevolgen besproken vanuit de werkvloerpraktijk?
☐ Heeft de OR signalen van medewerkers ingebracht?
☐ Is aandacht voor:

  • ☐ Werkdruk
  • ☐ Duurzame inzetbaarheid
  • ☐ Psychosociale effecten
  • ☐ Verandervermogen

☐ Worden effecten niet alleen gemeten, maar ook ervaren?

6. Transparantie over afwegingen en dilemma's

☐ Zijn belangenconflicten open besproken?
☐ Is inzicht gegeven in wat wel en niet onderhandelbaar is?
☐ Zijn risico's en onzekerheden expliciet gedeeld?
☐ Is duidelijk hoe OR-argumenten worden meegewogen?

Cruciaal: De OR ziet hoe zijn inbreng invloed heeft.

7. Gezamenlijk ontwerp van de implementatie

☐ Heeft de OR meegedacht over:

  • ☐ Tempo en fasering
  • ☐ Communicatie richting medewerkers
  • ☐ Begeleiding en ondersteuning
  • ☐ Evaluatiemomenten

☐ Is afgesproken hoe medewerkers betrokken blijven na het besluit?

8. Formele adviesfase als afronding (niet als start)

☐ Is het formele adviesmoment het sluitstuk van participatie?
☐ Herkent de OR zijn inbreng zichtbaar in het voorstel?
☐ Wordt expliciet benoemd welke OR-inbreng is overgenomen?
☐ Wordt bij afwijking gemotiveerd uitgelegd waarom?

9. Vertrouwen, relatie en gedrag

☐ Is sprake van open dialoog en wederzijds respect?
☐ Worden kritische vragen gewaardeerd i.p.v. defensief benaderd?
☐ Is er ruimte voor twijfel en bijstelling?
☐ Wordt participatie gezien als waarde, niet als vertraging?

10. Evaluatie van participatie

☐ Wordt het participatieproces geëvalueerd met OR en bestuurder?
☐ Is besproken wat goed ging en wat beter kan?
☐ Worden leerpunten vastgelegd voor volgende trajecten?
☐ Draagt dit bij aan structureel adaptief vermogen van de organisatie?

Samenvattende toetsvraag (essentie)

Heeft de OR daadwerkelijk invloed gehad op het besluit,
of alleen op de toelichting ervan?


Menheere OR-Consultancy

Checklist participatie bij instemmingsverzoek

1. Vroegtijdige betrokkenheid (vóór het voorstel)

☐ Is de OR betrokken vóórdat beleid of regeling is uitgewerkt?
☐ Is duidelijk gemaakt dat het onderwerp instemmingsplichtig is?
☐ Is afgesproken hoe en wanneer de OR participeert (werkgroep, co-creatie)?
☐ Is voldoende tijd gereserveerd voor meerdere overlegmomenten?

Participatie-indicator:De OR denkt mee vóórdat teksten, formats of systemen vastliggen.

2. Gezamenlijke probleemdefinitie

☐ Is samen vastgesteld welk probleem de regeling moet oplossen?
☐ Zijn aannames en knelpunten expliciet gedeeld?
☐ Is gevraagd of de OR de probleemstelling herkent vanuit medewerkers?
☐ Is ruimte om het probleem anders te formuleren?

3. Gezamenlijke doelen en uitgangspunten

☐ Zijn doelen van de regeling samen besproken?
☐ Is onderscheid gemaakt tussen:

  • ☐ Organisatiebelang
  • ☐ Medewerkersbelang
  • ☐ Juridische/beleidsmatige randvoorwaarden

☐ Zijn gezamenlijke uitgangspunten vastgelegd (bijv. rechtvaardigheid, eenvoud)?
☐ Is afgesproken wat "werkbaar beleid" betekent?

4. Co-creatie van beleidsopties

☐ Heeft de OR actief meegedacht over inhoud en vorm van de regeling?
☐ Zijn meerdere beleidsvarianten samen verkend?
☐ Is zichtbaar welke OR-inbreng is verwerkt?
☐ Is ruimte geboden voor maatwerk of uitzonderingen?

Toetsvraag:

Is de regeling samen ontworpen, of alleen voorgelegd?

5. Effecten voor medewerkers (praktijktoets)

☐ Zijn effecten besproken vanuit dagelijkse werkpraktijk?
☐ Heeft de OR signalen van medewerkers ingebracht?
☐ Is aandacht besteed aan:

  • ☐ Werkdruk
  • ☐ Regeldruk
  • ☐ Gelijke behandeling
  • ☐ Uitvoerbaarheid door leidinggevenden

☐ Is de regeling getest op bedoelde én onbedoelde effecten?

6. Transparantie over kaders en grenzen

☐ Is duidelijk welke onderdelen onderhandelbaar zijn?
☐ Zijn wettelijke, cao- of financiële grenzen expliciet benoemd?
☐ Is open besproken waar de ruimte zit voor aanpassing?
☐ Is helder hoe belangen worden afgewogen?

7. Gezamenlijke implementatie-afspraken

☐ Heeft de OR meegedacht over:

  • ☐ Ingangsdatum
  • ☐ Overgangsregelingen
  • ☐ Communicatie naar medewerkers
  • ☐ Scholing of instructie

☐ Is afgesproken hoe signalen uit de praktijk worden opgehaald?

8. Formeel instemmingsmoment (afronding)

☐ Is het instemmingsverzoek het sluitstuk van participatie?
☐ Herkent de OR zijn inbreng in de definitieve regeling?
☐ Wordt expliciet benoemd welke OR-voorstellen zijn overgenomen?
☐ Is duidelijk wat er gebeurt bij geen instemming?

9. Relatie, vertrouwen en gedrag

☐ Is sprake van open dialoog en gelijkwaardigheid?
☐ Wordt kritiek gezien als kwaliteitsverbetering?
☐ Is er ruimte voor twijfel en bijstelling?
☐ Wordt instemming niet "afgedwongen" door tijdsdruk?

10. Evaluatie en doorontwikkeling

☐ Is afgesproken wanneer de regeling wordt geëvalueerd?
☐ Is vastgelegd hoe OR en medewerkers betrokken blijven?
☐ Worden leerpunten benut voor toekomstig beleid?
☐ Versterkt dit proces het vertrouwen in medezeggenschap?

Essentiële toetsvraag

Had de OR invloed op de inhoud van de regeling of alleen op het moment van instemming?