Vertrouwen

Waarom vertrouwen het keyword is bij de moderne medezeggenschap.

Samenvatting.

Bestuurders betrekken de Ondernemingsraad (OR) regelmatig laat in besluitvormingsprocessen. Dit wordt door OR-en vaak ervaren als onwil, maar is in de praktijk meestal het gevolg van bestuurlijke onzekerheid, risicobeheersing en een gebrek aan vertrouwen in het proces. Naar mijn mening is timing, vertrouwen en invloed onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Vertrouwen van de bestuurder in de OR betekent vooral: voorspelbaarheid, professionaliteit, rolzuiverheid en toegevoegde waarde. Bestuurders durven de OR eerder te betrekken wanneer zij ervaren dat de OR zorgvuldig omgaat met voorlopige ideeën, oplossingsgericht meedenkt en zijn rol helder houdt. 

Ik maak duidelijk dat er onderscheid gemaakt moet worden in informeren, consulteren en participeren. Veel frictie ontstaat doordat deze begrippen door elkaar worden gebruikt. Echte participatie vindt plaats vóórdat besluiten zijn vastgelegd en vraagt wederzijds vertrouwen.

Mijn centrale boodschap is dat vroegtijdige participatie geen formeel recht is dat kan worden afgedwongen, maar een vorm van samenwerking die ontstaat door consistent gedrag en kwaliteit van inbreng.

Ondernemingsraden die investeren in deze professionele rol, vergroten hun invloed en dragen aantoonbaar bij aan betere en beter uitvoerbare besluiten.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertrouwen, timing en invloed.

Waarom de Ondernemingsraad vaak te laat wordt betrokken – en hoe dat anders kan.

In veel organisaties leeft bij Ondernemingsraden hetzelfde gevoel: "We worden pas betrokken als het besluit eigenlijk al vastligt."

Bestuurders daarentegen geven aan dat de OR vaak laat in het proces wordt betrokken om bestuurlijke risico's te beperken. Deze spanning is geen kwestie van onwil, maar van vertrouwen, rolopvatting en timing.

Wat bedoelt een bestuurder met vertrouwen in de OR?

Voor bestuurders is vertrouwen geen emotioneel begrip, maar een bestuurlijke randvoorwaarde. Het betekent dat de bestuurder weet wat hij aan de OR heeft, ook onder druk.

Praktijkvoorbeeld:
In een zorgorganisatie werd de OR vroeg betrokken bij de verkenning van een herinrichting van de nachtdiensten. De OR kreeg expliciet de rol om uitvoeringsrisico's te benoemen, zonder formeel standpunt in te nemen. Doordat de OR deze rol zuiver hield en vertrouwelijke informatie intern bleef, durfde de bestuurder in volgende trajecten de OR structureel eerder te betrekken.

Waarom komen bestuurders soms laat naar de OR?

Bestuurders zoeken eerst bestuurlijke zekerheid voordat zij gevoelige dossiers delen. Zonder vertrouwen dat voorlopige ideeën veilig worden behandeld, blijft de kring klein.

Praktijkvoorbeeld:
Bij een reorganisatie in een uitvoeringsorganisatie werd de OR pas betrokken toen het voorkeursmodel was uitgewerkt. In evaluatie gaf de bestuurder aan dat eerdere betrokkenheid was vermeden vanwege eerdere ervaringen waarbij scenario's voortijdig werden gepolitiseerd. Na het maken van duidelijke procesafspraken veranderde dit in latere trajecten.

Informeren, consulteren en participeren

Informeren vindt plaats na besluitvorming, consulteren bij een uitgewerkt voorstel en participeren vóórdat richting en scenario's zijn vastgelegd.

Praktijkvoorbeeld:
Een OR vroeg bij de start van een digitaliseringstraject expliciet: 'Gaat het hier om informeren, consulteren of participeren?' Hierdoor werd afgesproken dat de OR in een verkennende werksessie zou deelnemen, nog vóórdat leveranciers werden geselecteerd.

Conclusie

Vertrouwen bepaalt timing. Ondernemingsraden die voorspelbaar, professioneel en oplossingsgericht opereren, worden eerder betrokken. Moderne medezeggenschap draait niet om formele macht, maar om kwaliteit van samenwerking en bijdrage aan besluitvorming.

Wat vraagt dit van bestuurders en OR samen?

Vroegtijdige participatie vraagt inspanning van beide kanten. Van Ondernemingsraden vraagt dit professionele rolvastheid, zorgvuldige omgang met informatie en een focus op oplossingen. Van bestuurders vraagt het de bereidheid om onzekerheid te delen en de OR niet pas te zien als formeel eindstation. Wanneer beide partijen deze verantwoordelijkheid nemen, ontstaat ruimte voor echte dialoog. Niet als rituele verplichting, maar als gezamenlijke zoektocht naar betere besluiten. Daarmee wordt medezeggenschap geen vertragende factor, maar een structurele kwaliteitsimpuls in de bestuurlijke besluitvorming.

Menheere OR-Consultancy helpt, coacht en begeleidt graag Ondernemingsraden om het keyword vertrouwen handen en voeten te geven in de moderne medezeggenschap en heeft hiervoor een training ontwikkeld.

U vindt deze training op de website:

https://www.menheere-or-consultancy.nl/vertrouwen/training .